|
هفده مقاله
درباره ادبیات کودکان
|
از متن کتاب
پیشگفتار
بخش اول:
نوشتن و خواندن
مطالعه در خدمت پرورش
خلاقیت(لیلی ایمن(آهی)
کودک امروزی و تمایل او به مطالعه(ایگور
موتیاشو)
بخش دوم:
بررسی و نقد
-
گفتگو با گروهی از دست
اندرکاران ادبیات کودکان
-
درباره نقد(ترجمه و
تلخیص مهدخت دولت آبادی)
-
نظرگاهی چند بر نقد
ادبیات کودکان(ترجمه علی رووف)
-
ادبیات یک بعدی یا
ادبیات واقعی؟
-
چهره های کودکان
روستایی در قصه های ایرانی(هوشنگ مرادی کرمانی)
-
چهره کودکان کشورهای
در حال توسعه در ادبیات کودکان ایران(شبنم رضوی"اسکندانی")
-
ملاک های ارزشیابی کتاب
های کودکان و نوجوانان
بخش سوم:
تاریخچه و انواع آثار
ایران
خواندنی های کودکان قبل
از دبستان(محمد هدایی)
زندگی نامه برای کودکان
و نوچوانان: داستان یا تاریخ؟(ثریا قزل ایاغ"بهروزی")
جهان
-
نقش شعر در شعر زندگی
اطفال زمان ما(ترجمه و تلخیص لیلی ایمن"آهی")
-
زهرخند افسانه ها(خورخه
انکریکه آدوم)
-
کودک در دنیای
تخیل(ترجمه و تلخیص ثریا قزل ایاغ"بهروزی")
...شورای کتاب کودک ضمن گرامی داشت
تلاش نویسندگان جوان و آرزوی تداوم خدمت برای آن ها لازم می داند برای بالا بردن هر
چه بیشتر سطح کیفی ادبیات کودکان و نوجوانان در این دوران شکوفایی، توصیه های لازم
را به آن ها بنماید، باشد که در این رهگذر همگی توفیق آن را بیابیم که دین خود را
تا آن جا که ممکن است در راه رشد واقعی و سازندگی نسل جوان ادا کرده باشیم.
نویسنده مسئول و متعهد کودکان و
نوجوانان باید با خوانندگان خود در تماس باشد، و از میزان رشد فکری و ظرفیت و
توانایی های آن ها آگاهی یابد.
...
...
...
...
...
...
نویسنده گرامی:
گرچه در این زمان، ظهور استعاره به
همه نویسندگان جوان میدان داده است تا به واقعیت های موجود بپردازند ولی مدد
گرفتن از تاریخ پر بار بشریت و تلاش انسان ها در طول زندگی برای نویسنده جستجوگر
می تواند مبدأ کاری جدی و اثری خوب گردد.
...
...
...
...
کتاب های تصویری آغازگر آشنایی
کودکان سال های قبل از دبستان با کتاب و مطالعه و در حقیقت اولین گام در راه آشنایی
با دانش بشری است.
قدرت کشش، جذابیت و خلاقیت تصاویر
کتاب های کودکان باید از چنان اصالت و صداقتی برخوردار باشد که کتاب به مفهوم واقعی
آن بتواند جای خود را در زندگی کودک باز کند. در این مورد برداشت هنرمند از لحاظ
ارائه فرم و رنگ هر قدر به طبیعت اشیاء و موجودات نزدیک تر باشد موفق تر است.
کتاب هایی که متن آن همراه با تصاویر
است در هر صفحه آن باید تصاویر حکایت از نوشته همان صفحه داشته باشد تا کودک
بتواند تصویر را با متن تطبیق دهد و این مسأله لزوم دخالت و همکاری و همفکری
نویسنده را در کنار مصور(تصویرگر) تأکید می کند.
کار نویسنده با نوشتن کتاب تمام نمی
شود بلکه تا آخرین مرحله چاپ هم باید همراه کتاب باشد. زیرا قطع کتاب، فرم، صفحه
بندی، رسم الخط، انتخاب حروف، نقطه گذاری و حتی توزیع و بسیاری مسائل دیگر در عرصه کتاب و مقبولیت آن موثر است و باید مورد توجه نویسنده قرار گیرد. رعایت نکات لازم
فوق به نوشته نویسنده کمال می بخشد و آن وقت است که نویسنده مطمئن خواهد شد که
کارش مثمر ثمر بوده است.
برای
مطالعه کامل این مقاله به خود کتاب مراجعه
کنید
آنا ماریا ماچادو
ترجمه دکتر
اسدالله آزاد
...در تمام
طول تابستان ما بازی می کردیم، از درخت ها بالا می رفتیم، اسب سوار می شدیم، در
دریا آبتنی می کردیم، ماهی می گرفتیم و... هر روز، پس از غروب آفتاب، وقت
داستان فرا می رسید. مادر بزرگ روی ننو می نشست، به آرامی پس و پیش می رفت و
داستان ها می گفت. مادرم کنار آتش، آتشی که برای راندن پشه ها بر افروخته می
شد، می نشست و داستان ها می گفت. خاله ام جوانتر بود، ترجیح می داد قصه گوی
سیار باشد: او همه ما_ده دوازده بچه_ را به ساحل می برد و در حالی که در طول
ساحل، زیر مهتاب قدم می زدیم به داستان های او در باب غول ها و پیر زنان جادوگر
و اژدهاها، شاهزادگان و پریان دریایی گوش می دادیم،
بهشتی بود
بهشتی پاک
لذا گاهی
حتی نمی توانستیم منتظر شب شویم و بعد از ظهر هنگامی که هنوز خورشید کاملأ می
درخشید و باید بیرون خانه یا زیر درختان پرسه می زدیم، می گفتیم:" لطفأ یک فصه
برای ما بگویید..."اما هموازه پاسخ یکی بود. قرار بود وقت قصه شب باشد. اگر روز
قصه بگویید دم در می آورید...به هر حال دیری نپایید که دریافتیم اگر هر زمانی
خود قصه بخوانیم هیچ اتفاقی نمی افتد.
بدین سان،
دست کم زمانی که خورشید می تابید، مستقل شدیم.
...
هر کدام از
ما بچه های قوم و خویش کتاب های مورد علاقه اش را بر می داشت
و بدین سان
در باغ
همه قصه های
عالم
به رویمان
باز شد.
...
تمامی رمز و راز در
این جاست، یعنی: انسان به نوشتن یک کتاب نمی پردازد، راستش
را بخواهید انسان تنها کار می کند، کتاب ها خود به نگارش در می
آیند. اگر انسان کار کند و بگذارد کار جریان یابد، متن خود به خود
بافته و ساخته می شود.
...
حقیقت آن است که من
برای یادآوری می نویسم. برای نگاهداری خاطره و نه فراموش کردن آن. بخشی
از آن به خاطر دیگران است، سهیم شدن با دیگری درپاره ای نشانه ها که
در ذهنم باقی می ماند. اما، بخش عمده آن به خاطر خودم است؛ برای زنده
نگه داشتن برخی شور و هیجان ها با پرداختن به پاره ا ی شور و هیجان ها
که نمی خواهند زایل شوند و باید بارها و بارها به خاطر آیند، هر بار به
راه و روشی مختلف، تحت پرتوهای گوناگون، بار دیگر و دیگر بار، تا روزی
که بتوانند راه حلی بیابند و به گونه ای کمتر رنج آفرین گردند. آنگاه
می توانند به دست فراموشی سپرده شوند.
شاید
بتوانم این مطلب را به سخنی دیگر که درک و دریافتش آسانتر باشد بیان
کنم.می نویسم چون دوست دارم، چون دوستم داشته اند یا دوستم نداشته اند،
می نویسم چون شادم، غمگینم، عصبانی ام...
...
کتاب ها نشان
می دهند که چگونه نسل های مختلف می توانند در کنار هم زندگی کنند، از
یکدیگر درس یگیرند یا اشتباه های همدیگر را تصحصیح کنند.
برای
مطالعه کامل این مقاله به خود کتاب مراجعه
کنید
ایگور موتیاشو
ترجمه آتش جعفر
نژاد
...اگر عشق
به مطالعه از همان اوان کودکی در نهاد کودک بارور نشود، و اگر مطالعه به عنوان
یک نیاز معنوی زندگی کودک در نیاید، روح او در سنین جوانی تهی خواهد بود و آن
وقت است که سادگی و نپختگی جوانی راه را برای بدی ها باز می کند و گوشه های
تاریک تر طبیعت انسان آشکار می شود.
برای
مطالعه کامل این مقاله به خود کتاب مراجعه
کنید
-
چهره های کودکان
روستایی در قصه های ایرانی
آنوقت ها که من توی
روستا بودم و به مدرسه می رفتم با آن که بچه با هوشی نبودم و
تقریباً چیزی بیشتر از بچه های دیگر نداشتم، با این حال در برابر
بسیاری چیزها حیرت می کردم و دلم می خواست از به و توی آن ها سر در
بیاورم، که بر نیست به چند تا از آن ها اشاره ای بکنم.
قرار بود خانه ای
بکشیم و بیاوریم سر کلاس. مدل نقاشی توی کتاب بود. خانه ای با بام
شیروانی و در و پنجره، که خط های صاف و راحت داشت و کشیدنش عین آب
خوردن بود. اما، با همه این حرف ها شکل و شمایلش بچه های
روستایی، از جمله مرا، پاک گیج کرده بود. اصلاً قبولش نداشتیم که
خانه باشد. خیلی چیز هایش به خانه هایی که ما دیده بودیم و تویشان
زندگی می کردیم، نمی برد.
...
-
ادبیات باید
جامعه را تطهیر کند، نه یکدست همه را عالی ببیند،نه یکدست همه
را بد _ بد و خوب را باید به درستی بشناساند.
-
نویسنده باید
روستا را خوب بشناسد. با مردم و روابط میان آن ها، آداب و رسوم
و زندگی روستائیان از نزدیک آشنا باشد تا بتواند زندگی آن ها
را به درستی تصویر کند.
برای
مطالعه کامل این مقاله به خود کتاب مراجعه
کنید
سیر ادبیات کودکان و نوجوانان در
کشورهای مختلف کم و بیش یکسان بوده، از قوانین خاص تحول اقتصادی و اجتماعی هر دوره
پیروی کرده، افکار، ارزش ها، آداب و سنن، هدف ها و آرمان های هر دوره را در بر
داشته است.
فولکلور و فرهنگ عامه مردم همچنان که
سر آغاز پیدایش همه هنرهاست سر آغاز ادبیات و به خصوص ادبیات کودکان نیز هست.
لالایی ها، متل ها، ترانه های کودکان، افسانه های خرد سالان، داستان های ماجرایی و
حماسی و عاشقانه و اسطوره ها که همه زاییده تخیل و تفکر مردم اعصار مختلف هستند
بنیاد و اساس ادبیات کودکان و نوجوانان را تشکیل می دهند. این مجموعه که در طی
زمانی بس طویل، سینه در سینه، به نسل های بعدی منتقل شده است و می شود اثر روانی و
تربیتی عمیقی بر کودک و نوجوان باقی می گذارد. بنابر این اگر بگوئیم ادبیات کودکان
سر چشمه در فولکلور و فرهنگ عامه دارد و به کهنسالی زندگی بشر بر روی زمین است خلاف
نگفته ایم.
باز اگر بگوییم وقتی قصص عامیانه و
فولکلور به صورت مکتوب گرد آمد، ادبیات کودکان نیز به عنوان نوعی از انواع ادبیات
با تمام قدرت هنری و کم و کیف آن در جوار ادبیات بزرگسالان مطرح شد باز هم خلاف
نگفته ایم.
در آلمان ادبیات کودکان با مطالعه آثار برادران گریم، در فرانسه با کار شارل پرو، در کشور های اسکاندیناوی با کوشش
های اسبیورنسن و در ایران با کارهای صادق هدایت(نوشته های پراکنده و اوسنه ها) و
صبحی که همه گرد آورندگان افسانه های مردم و قصه های عامیانه بودند شکل گرفت.
همواره چهره یک گرد آوزنده قصص عامیانه در تاریخ تحول ادبیات کودکان اکثر
کشورهای جهان دیده می شود. این قصص الهام بخش همه نویسندگان و شاعران دوره های
بعدی بود و هنوز نیز هست.
...
برای
مطالعه کامل این مقاله به خود کتاب مراجعه
کنید
همان گونه که پرندگان بر شاخسار می خوانند و با نغمه های دل انگیز و پر جاذبه عاطفی جفت خود را می جویند و ارتباط با او و جوجه های خود را حفظ می کنند، به آنان
هشدار می دهند و هشدار آنان را دریافت می دارند، بلبل در کنار گل راز و نیاز می
کند.
بلدرچین در مزارع گندم با جفت دور شده از او در سخن باز می کند، خروس برای خوشایند
مرغ خود بانگ بر می دارد.
مرغ برای جلب توجه خروس و هدایت جوجکان قدقدهای منظم و گوناگون از گلو بیرون می
دهد.
انسان هم می خواند اما نه محدود به حدود کوچک و ناچیزی که حیوانات دارند، بلکه
بسیار فراخ تر و سیع تر و متنوع تر.
می خواند برای بازی، تفریح، شوخی، خواهش، تمنا، عشق، آگاهی، هشدار، ارتباط، تهدید،
تنبیه، آموختن، تعجب و تحیر.
می خواند در هر حال که هست: شاد، غمگین، متعجب، متحیر، جدی، شوخ طبع، خشن، نرم، بن
مقصود، بامقصود، پیروز، شکست خورده، راضی، ناراضی.
می خواند، اما نه با صدا، با کلمه و صدا، صدا و معنی، یعنی شعر می خواند.
برای
مطالعه کامل این مقاله به خود کتاب مراجعه
کنید
« تنها تاریخ واقعی، زندگینامه است.»
کارلایل
زندگینامه تاریخ یک انسان است.
تاریخی روایت گونه که به طور مستند اما، هنرمندانه، با استفاده از اطلاعات دقیق به
زندگی انسانی که به نوعی در جریان فکری، علمی، اجتماعی، سیاسی و هنری جامعه خود
یا جامعه بشری موثر بوده است جان می بخشد.
...
مثلاً دختر جوانی را در نظر بگیرید
که سنت های غلط جامعه اش او را لایق درگیر شدن در فعالیت های علمی و سازنده جامعه
نمی داند و برای او سرنوشتی محتوم رقم می زند، او زندگینامه مانیای کوچک دخترک
فقیر لهستانی را می خواند که توانست در برابر سنت های متعارف و پیش داوری های غیر
عادلانه ای که دختران را از ورود به دانشگاه منع می کرد بایستد و به دانشگاه سوربن
که یکی از بزرگترین دانشگاه های زمان بود راه یابد و با مبارزه ای سخت و بی امان
موفق شود با نام مادام کوری کشف رادیوم را به نام خود در تاریخ علم ثبت کند و دو
بار جایزه نوبل را دریافت دارد و تمام اسطوره های غیر عادلانه در مورد زنان را
بشکند و نابود کند؛ آن گاه می آموزد که راه رسیدن به هدف های والای انسانی راه ساده
ای نیست و آنان که می خواهند رهروی چنین راهی باشند باید با شهامت و ایمان و
استقامت در این راه گام بگذارند و از سختی ها و شکست ها نهراسند.
5
|